- 02 phương pháp xác định hàm lượng khí CO2 trong bia theo TCVN 5563:2009
- Xác định độ axit trong bia theo TCVN 5564:2009 (AOAC 950.07)
- Phương pháp xác định hàm lượng diacetyl trong bia bằng UV-VIS theo TCVN 6058:1995
- 04 Kỹ thuật chế biến cà phê nhân xanh
- Cơ chế lên men nước mắm: Vai trò của enzyme & vi sinh vật
- 04 Phương pháp chế biến nước mắm truyền thống
- Quy trình công nghệ sản xuất bột chuối xanh
- Quy trình sản xuất tinh bột khoai mỡ (Dioscorea alata) – 06 phương pháp
Giải pháp theo ngành
Giải pháp cho ngành sữa và sản phẩm sữa
Với sản phẩm sữa, chất lượng được quyết định ngay từ trạm thu mua. FoSciTech hỗ trợ nhà máy kiểm soát chuỗi từ sữa tươi nguyên liệu, chế độ xử lý nhiệt tới quá trình lên men, kèm năng lực phân tích để phát hiện sai lệch trước khi sản phẩm rời nhà máy.
- Sữa tươi thanh trùng
- Sữa tiệt trùng UHT
- Sữa chua ăn, sữa chua uống
- Sữa đặc
- Phô mai
- Sữa thực vật
Công nghệ – ngành sữa & sản phẩm sữa
Thách thức kỹ thuật của ngành
Các vấn đề nhà máy thường gặp và cần kiểm soát
Sữa nguyên liệu không ổn định
Tổng số vi sinh vật, tế bào soma, tồn dư kháng sinh và thành phần sữa thay đổi theo mùa và trang trại.
Sữa UHT tách béo, gel hoá
Đồng hoá chưa đạt hoặc hoạt tính enzyme bền nhiệt làm sữa tách lớp, đông gel trong hạn sử dụng.
Vị nấu, sẫm màu
Chế độ nhiệt quá mức gây phản ứng Maillard, vị nấu; cần cân bằng giữa an toàn và cảm quan.
Sữa chua tách whey
Chất khô, xử lý nhiệt sữa, chủng giống và tốc độ làm lạnh ảnh hưởng tới độ sánh và tách nước.
Bám cặn thiết bị
Cặn protein – khoáng trên bề mặt trao đổi nhiệt làm giảm hiệu quả và tăng rủi ro vi sinh; cần CIP phù hợp.
Quy trình sữa tiệt trùng UHT và các điểm kiểm soát
Các công đoạn chính và thông số cần kiểm soát
- 01
Tiếp nhận sữa tươi
Kiểm tra cảm quan, độ axit, tỷ trọng, chất khô, kháng sinh trước khi nhận.
Thông số: Làm lạnh ≤ 6 °C
- 02
Làm sạch & bảo quản lạnh
Thời gian lưu ngắn, ghi nhận nhiệt độ bồn.
Thông số: Ly tâm làm sạch, bồn lạnh
- 03
Chuẩn hoá
Ly tâm tách béo và phối trộn theo tiêu chuẩn sản phẩm.
Thông số: Hàm lượng béo, chất khô
- 04
Đồng hoá
Giảm kích thước cầu béo, chống tách lớp.
Thông số: Hai cấp, áp suất theo sản phẩm
- 05
Tiệt trùng UHT
Ghi nhận liên tục nhiệt độ – thời gian giữ nhiệt; có cơ chế chuyển dòng khi lệch.
Thông số: 135–150 °C trong vài giây
- 06
Chiết rót vô trùng
Kiểm tra độ kín và mối hàn.
Thông số: Bao bì tiệt trùng, môi trường vô trùng
- 07
Ủ mẫu & giải phóng lô
Kiểm tra pH, cảm quan, vi sinh trước khi xuất.
Thông số: Ủ mẫu kiểm tra vô trùng thương mại
Thông số là khoảng tham khảo phổ biến trong tài liệu chuyên ngành. Giá trị cho từng nhà máy được xác định theo sản phẩm, thiết bị và kết quả khảo sát.
Dây chuyền – ngành sữa & sản phẩm sữa
Các trạm của dây chuyền chế biến sữa
Trình tự điển hình; sữa thanh trùng, UHT và sữa chua khác nhau ở xử lý nhiệt và chiết rót.
- 01
Tiếp nhận – làm lạnh
Đo lượng sữa, lọc, làm lạnh nhanh sữa tươi về khoảng 4 °C và chứa trong bồn cách nhiệt.
Thông số cần chỉ định: Lượng sữa nhận mỗi ngày, số bồn chứa
- 02
Ly tâm làm sạch – tách béo
Máy ly tâm loại tạp chất, tách cream; có thể kèm bộ chuẩn hoá hàm lượng béo trên đường ống.
Thông số cần chỉ định: Năng suất, yêu cầu chuẩn hoá béo
- 03
Hoàn nguyên (nếu dùng sữa bột)
Trộn sữa bột với nước bằng bồn có máy trộn tốc độ cao, để sữa hydrat hoá đủ trước khi xử lý tiếp.
Thông số cần chỉ định: Tỷ lệ sữa bột, thể tích mẻ
- 04
Đồng hoá
Máy đồng hoá áp suất cao làm nhỏ cầu béo, chống tách lớp kem; thường lắp trong cụm xử lý nhiệt.
Thông số cần chỉ định: Năng suất, một hay hai cấp đồng hoá
- 05
Xử lý nhiệt
Thanh trùng HTST thường 72–75 °C trong 15–20 giây, hoặc tiệt trùng UHT thường 135–150 °C trong vài giây; có ống giữ nhiệt và van chuyển dòng.
Thông số cần chỉ định: Chế độ nhiệt, gián tiếp hay trực tiếp
- 06
Lên men (sữa chua)
Sữa nền sau xử lý nhiệt được làm nguội về nhiệt độ ủ, cấy giống và lên men trong bồn hoặc trong hộp.
Thông số cần chỉ định: Sữa chua khuấy hay sữa chua đặc, thể tích bồn ủ
- 07
Chiết rót – đóng gói
Rót chai, túi cho sữa thanh trùng; rót vô trùng cho sữa UHT; rót cốc và hàn màng cho sữa chua.
Thông số cần chỉ định: Loại bao bì, dung tích, tốc độ, yêu cầu vô trùng
- 08
Bảo quản lạnh
Sữa thanh trùng và sữa chua cần kho lạnh và chuỗi lạnh đến khi phân phối.
Thông số cần chỉ định: Sức chứa kho lạnh, nhiệt độ yêu cầu
Danh mục thiết bị theo cụm
Tích chọn thiết bị cần báo giá; kỹ sư sẽ đối chiếu lại với cấu hình tổng thể.
Tích chọn mặt hàng cần báo giá; danh sách được giữ khi chuyển mục, chuyển trang. Ở thanh dưới màn hình, ghi số lượng, hãng hoặc mã hàng nếu đã biết (không biết thì để kỹ sư đề xuất), rồi bấm Gửi yêu cầu báo giá.
Tiếp nhận và chuẩn bị5
Xử lý nhiệt và đồng hoá5
Sữa chua và sản phẩm lên men4
Chiết rót và tiện ích5
Phương án quy mô và mức tự động hoá
Chọn theo nguồn sữa, kênh phân phối lạnh hay nhiệt độ thường và năng lực vận hành.
Phương án quy mô và mức tự động hoá
Chọn theo nguồn sữa, kênh phân phối lạnh hay nhiệt độ thường và năng lực vận hành.
Cơ sở sữa thanh trùng nhỏ
Thanh trùng theo mẻ trong nồi có áo hoặc hệ tấm cỡ nhỏ, rót bán tự động; phù hợp trang trại, cơ sở chế biến tại chỗ.
Cơ sở sữa chua
Bồn xử lý nhiệt và bồn ủ theo mẻ, rót cốc bán tự động hoặc tự động.
Nhà máy sữa thanh trùng
Tiếp nhận, ly tâm, đồng hoá và HTST liên tục; rót tự động; chuỗi lạnh hoàn chỉnh.
Nhà máy sữa UHT
Tiệt trùng UHT liên tục, bồn đệm vô trùng, rót vô trùng; yêu cầu cao về CIP và kiểm soát vô trùng.
Mức tự động hoá
Từ điều khiển tại chỗ từng thiết bị đến PLC/HMI tập trung, ghi nhiệt độ – thời gian làm hồ sơ mẻ.
Phân kỳ đầu tư
Bắt đầu với sữa thanh trùng và sữa chua; bổ sung UHT khi có kênh phân phối ở nhiệt độ thường.
Tiêu chí chọn thiết bị chế biến sữa
Những điểm ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn sản phẩm và chi phí vận hành.
Tiêu chí chọn thiết bị chế biến sữa
Những điểm ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn sản phẩm và chi phí vận hành.
- Vật liệu tiếp xúc sản phẩm
- Inox 304 cho phần lớn thiết bị; 316L cho vị trí có clorua, hoá chất CIP đậm đặc hoặc yêu cầu chống ăn mòn cao.
- Kiểm soát chế độ nhiệt
- Ống giữ nhiệt đủ thời gian lưu, ghi nhiệt độ liên tục, van chuyển dòng khi nhiệt độ thấp hơn cài đặt.
- Chống nhiễm chéo
- Trong vùng thu hồi nhiệt, áp suất phía sữa đã xử lý nhiệt phải cao hơn phía sữa chưa xử lý.
- Thiết kế vệ sinh
- Bề mặt nhẵn, không góc chết; van, bơm, cảm biến kiểu vệ sinh.
- CIP
- Thiết bị xử lý nhiệt cần CIP kiềm và axit để loại cặn protein, cặn khoáng bám trên bề mặt gia nhiệt.
- Tự động hoá
- PLC/HMI quản lý chương trình, liên động xử lý nhiệt – bồn đệm – máy rót, lưu dữ liệu mẻ.
- Năng lượng
- Tỷ lệ thu hồi nhiệt của bộ trao đổi nhiệt, cách nhiệt đường ống, tận dụng nước nóng.
- Phụ tùng
- Gioăng tấm, phớt máy đồng hoá, van là vật tư thay định kỳ, cần dự trù từ đầu.
Tiện ích và mặt bằng cần chuẩn bị
Nhà máy sữa cần đồng thời nguồn nhiệt, nguồn lạnh và nước sạch ổn định.
- Hơi bão hoà hoặc nước nóng cho xử lý nhiệt và CIP
- Nước lạnh, nước đá hoặc glycol cho làm lạnh sữa và sản phẩm
- Khí nén sạch, khô, không dầu cho van và máy rót
- Nước sạch đủ lưu lượng cho hoàn nguyên và vệ sinh
- Điện ba pha đủ công suất cho máy đồng hoá, hệ lạnh
- Kho lạnh cho nguyên liệu và thành phẩm
- Nền chống thấm, dốc thoát nước, rãnh thoát dễ vệ sinh
- Hệ xử lý nước thải chịu tải hữu cơ cao từ sữa và nước rửa
Gửi kèm khi yêu cầu báo giá
- Danh mục sản phẩm và tỷ trọng từng loại
- Lượng sữa tươi hoặc sữa bột dự kiến
- Loại bao bì và dung tích
- Mặt bằng và tiện ích hiện có
- Kênh phân phối: lạnh hay nhiệt độ thường
Phân tích – ngành sữa & sản phẩm sữa
Chỉ tiêu phân tích then chốt
Phương pháp tham chiếu; bấm Vật tư để xem đủ hoá chất, chất chuẩn, dụng cụ, thiết bị
| Chỉ tiêu | Phương pháp | Mục đích | Vật tư |
|---|---|---|---|
| Chất béo | Gerber; Röse-Gottlieb (ISO 1211) | Chuẩn hoá, ghi nhãn | Vật tư cho Chất béo |
| Protein | Kjeldahl (ISO 8968-1) | Chất lượng, ghi nhãn | Vật tư cho Protein |
| Chất khô, độ axit | Sấy; chuẩn độ (°T) | Đánh giá sữa nguyên liệu | Vật tư cho Chất khô, độ axit |
| Tồn dư kháng sinh | Kit kiểm nhanh tại trạm, khẳng định bằng LC-MS/MS | Từ chối lô nhiễm | Vật tư cho Tồn dư kháng sinh |
| Phosphatase kiềm | Phương pháp huỳnh quang | Kiểm chứng thanh trùng đạt | Vật tư cho Phosphatase kiềm |
| Aflatoxin M1 | HPLC (ISO 14501) | An toàn sữa nguyên liệu | Vật tư cho Aflatoxin M1 |
| Vi sinh vật | Enterobacteriaceae, Listeria, nấm men – mốc | Vệ sinh và an toàn sản phẩm | Vật tư cho Vi sinh vật |
Giải pháp – ngành sữa & sản phẩm sữa
FoSciTech hỗ trợ ngành như thế nào
Các giải pháp áp dụng cho ngành
- Chuyển giao công nghệ sản xuấtChế độ đồng hoá, xử lý nhiệt, lên men cho từng sản phẩm.
- Phát triển sản phẩm & công thứcSữa chua, sữa hạt, sản phẩm giảm đường, bổ sung vi chất.
- Chuyển giao phương pháp phân tíchBéo, protein, phosphatase, kháng sinh tại phòng QC.
- HACCP / ISO 22000 & đào tạoKế hoạch HACCP cho xử lý nhiệt, CIP và chiết vô trùng.
Kiến thức liên quan
Bài viết trong thư viện Kiến thức FoSciTech
Câu hỏi thường gặp
Về công nghệ, dây chuyền và phân tích ngành sữa & sản phẩm sữa
Kiểm tra gì tại trạm thu mua sữa tươi?
Tối thiểu gồm cảm quan, nhiệt độ, độ axit hoặc thử cồn, tỷ trọng và tồn dư kháng sinh bằng kit nhanh. Thành phần béo, protein, chất khô và tế bào soma thường đo bằng máy phân tích sữa để tính giá theo chất lượng.
Sữa chua bị tách nước khi bảo quản xử lý thế nào?
Cần xem lại hàm lượng chất khô, chế độ xử lý nhiệt sữa trước lên men, pH kết thúc, cách khuấy và tốc độ làm lạnh. Bổ sung chất ổn định chỉ nên dùng khi đã tối ưu quy trình.
Có dùng chung hệ thanh trùng cho sữa tươi và sữa chua được không?
Có thể, nếu bộ trao đổi nhiệt được thiết kế cho cả hai chế độ và có chương trình riêng. Sữa nền cho sữa chua thường được xử lý nhiệt mạnh hơn sữa thanh trùng để cải thiện cấu trúc, nên cần kiểm tra ống giữ nhiệt và diện tích truyền nhiệt.
Có nâng cấp từ sữa thanh trùng lên UHT trên dây chuyền cũ không?
Phần tiếp nhận, ly tâm, bồn chứa thường dùng lại được. Hệ tiệt trùng UHT, bồn đệm vô trùng và máy rót vô trùng là hạng mục mới; kỹ sư sẽ đánh giá tiện ích, mặt bằng và năng lực CIP hiện có trước khi đề xuất.
Bảo hành và phụ tùng được cam kết thế nào?
Phạm vi và thời hạn bảo hành ghi theo hợp đồng. Danh mục phụ tùng khuyến nghị cho giai đoạn đầu vận hành, như gioăng tấm, phớt đồng hoá, van, nên được lập cùng báo giá để nhà máy chủ động dự trù.
Trao đổi về nhà máy sữa & sản phẩm sữa của bạn
Trao đổi về sản phẩm, công suất và mục tiêu của nhà máy bạn. Kỹ sư FoSciTech phản hồi trong 24 giờ làm việc.
Chuẩn bị trước buổi trao đổi
- Sản phẩm, công suất, thị trường mục tiêu
- Hiện trạng thiết bị, mặt bằng, phòng lab
- Chỉ tiêu chất lượng, tiêu chuẩn cần đạt
- Mốc thời gian mong muốn
Chưa rõ giải pháp phù hợp? Kỹ sư FoSciTech phản hồi trong 24 giờ.
Hỏi chuyên gia