- 02 phương pháp xác định hàm lượng khí CO2 trong bia theo TCVN 5563:2009
- Xác định độ axit trong bia theo TCVN 5564:2009 (AOAC 950.07)
- Phương pháp xác định hàm lượng diacetyl trong bia bằng UV-VIS theo TCVN 6058:1995
- 04 Kỹ thuật chế biến cà phê nhân xanh
- Cơ chế lên men nước mắm: Vai trò của enzyme & vi sinh vật
- 04 Phương pháp chế biến nước mắm truyền thống
- Quy trình công nghệ sản xuất bột chuối xanh
- Quy trình sản xuất tinh bột khoai mỡ (Dioscorea alata) – 06 phương pháp
Giải pháp theo ngành
Giải pháp cho ngành chế biến rau quả và nông sản
Nông sản Việt Nam có lợi thế nguyên liệu nhưng biên lợi nhuận nằm ở khâu chế biến sâu. FoSciTech hỗ trợ doanh nghiệp chọn công nghệ phù hợp từng loại nguyên liệu, giữ được màu, mùi, dinh dưỡng và đáp ứng yêu cầu dư lượng của thị trường xuất khẩu.
- Nước ép, nectar
- Puree, nước cô đặc
- Trái cây sấy
- Rau quả đông lạnh IQF
- Đồ hộp rau quả
- Mứt, sốt
Công nghệ – ngành rau quả & Nông sản
Thách thức kỹ thuật của ngành
Các vấn đề nhà máy thường gặp và cần kiểm soát
Nâu hoá enzyme
Polyphenol oxidase làm nâu bề mặt cắt; kiểm soát bằng chần, axit hoá, chất chống oxy hoá hoặc loại oxy.
Mất màu, vitamin khi gia nhiệt
Vitamin C, anthocyanin, chlorophyll nhạy nhiệt; cần chế độ nhiệt ngắn và đủ.
Nguyên liệu không đồng đều theo mùa
Độ chín, Brix, axit thay đổi theo lô; cần chuẩn hoá công thức theo nguyên liệu đầu vào.
Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật
Giới hạn dư lượng khác nhau giữa các thị trường; cần kiểm soát từ vùng trồng.
Hư hỏng sau thu hoạch
Tổn thất do hô hấp, mất nước và vi sinh vật nếu không sơ chế và bảo quản đúng.
Quy trình nước quả và các điểm kiểm soát
Các công đoạn chính và thông số cần kiểm soát
- 01
Tiếp nhận & phân loại
Lấy mẫu dư lượng thuốc BVTV theo lô vùng trồng.
Thông số: Độ chín, Brix, khuyết tật
- 02
Rửa & sát trùng
Giảm tải vi sinh bề mặt, loại tạp chất.
Thông số: Nồng độ chất sát trùng và pH nước rửa
- 03
Chần
Bất hoạt enzyme gây nâu hoá, giữ màu.
Thông số: Thử peroxidase âm tính
- 04
Ép / chà, lọc
Có thể xử lý enzyme pectinase để tăng hiệu suất.
Thông số: Hiệu suất, độ trong
- 05
Phối chế & đồng hoá
Chuẩn hoá theo nguyên liệu từng lô.
Thông số: Brix, axit theo tiêu chuẩn sản phẩm
- 06
Thanh trùng
Chế độ nhiệt tính theo pH và vi sinh vật mục tiêu.
Thông số: Sản phẩm pH ≤ 4,6: thường 85–95 °C
- 07
Chiết nóng / vô trùng
Làm nguội nhanh sau chiết để giữ màu, mùi.
Thông số: Nhiệt độ chiết, độ kín
Thông số là khoảng tham khảo phổ biến trong tài liệu chuyên ngành. Giá trị cho từng nhà máy được xác định theo sản phẩm, thiết bị và kết quả khảo sát.
Dây chuyền – ngành rau quả & Nông sản
Các trạm của dây chuyền chế biến rau quả
Trình tự chung; tuỳ sản phẩm cuối mà dùng nhánh dịch quả, nhánh sấy hoặc nhánh cấp đông.
- 01
Tiếp nhận – rửa
Bể ngâm, rửa sục khí, rửa phun hoặc rửa bàn chải theo độ bẩn và độ cứng của nguyên liệu.
Thông số cần chỉ định: Loại nguyên liệu, năng suất giờ, mức độ bẩn
- 02
Phân loại – lựa chọn
Băng tải lựa chọn thủ công, máy phân cỡ theo kích thước hoặc màu, loại bỏ quả hỏng.
Thông số cần chỉ định: Tiêu chí phân loại, số cỡ
- 03
Gọt, cắt, tách hạt
Máy gọt, bổ, tách hạt chuyên dùng cho từng loại quả; nhiều loại vẫn cần thao tác thủ công.
Thông số cần chỉ định: Loại quả, hình dạng sản phẩm sau cắt
- 04
Chần
Chần bằng nước nóng hoặc hơi để vô hoạt enzyme gây biến màu, giảm vi sinh vật bề mặt, làm mềm mô.
Thông số cần chỉ định: Kiểu chần, thời gian lưu, làm nguội sau chần
- 05
Chà – ép – lọc
Máy chà tách vỏ, hạt để lấy puree; máy ép thu nước quả; lọc hoặc ly tâm để làm trong.
Thông số cần chỉ định: Kích thước lỗ lưới chà, yêu cầu độ trong
- 06
Cô đặc
Cô đặc chân không ở nhiệt độ thấp để giảm tổn thất hương, màu; tuỳ sản phẩm có thu hồi hương.
Thông số cần chỉ định: Độ Brix vào – ra, số nồi, thu hồi hương
- 07
Thanh trùng – chiết
Thanh trùng dạng ống cho puree, dạng tấm cho nước quả trong; chiết nóng, rót vô trùng hoặc ghép mí đồ hộp.
Thông số cần chỉ định: pH, độ nhớt, có xơ hay không, loại bao bì
- 08
Sấy hoặc cấp đông
Nhánh song song: sấy khí nóng, sấy lạnh hoặc sấy thăng hoa; cấp đông IQF cho miếng rời.
Thông số cần chỉ định: Độ ẩm cuối, kiểu sấy hoặc cấp đông
Danh mục thiết bị theo cụm
Tích chọn thiết bị cần báo giá; kỹ sư sẽ đối chiếu lại với cấu hình tổng thể.
Tích chọn mặt hàng cần báo giá; danh sách được giữ khi chuyển mục, chuyển trang. Ở thanh dưới màn hình, ghi số lượng, hãng hoặc mã hàng nếu đã biết (không biết thì để kỹ sư đề xuất), rồi bấm Gửi yêu cầu báo giá.
Sơ chế6
Chế biến dịch quả5
Xử lý nhiệt và chiết4
Sấy và đông lạnh5
Phương án quy mô và mức tự động hoá
Chọn theo vùng nguyên liệu, mùa vụ và sản phẩm cuối.
Phương án quy mô và mức tự động hoá
Chọn theo vùng nguyên liệu, mùa vụ và sản phẩm cuối.
Cơ sở sơ chế, sấy tại vùng nguyên liệu
Rửa, cắt, sấy theo mẻ; đầu tư thấp, gần nguồn nguyên liệu để giảm hư hỏng khi vận chuyển.
Xưởng nước ép, puree
Rửa, chà ép, thanh trùng, chiết bán tự động; chạy được nhiều loại quả theo mùa.
Nhà máy cô đặc, rót vô trùng
Dây chuyền liên tục, cô đặc nhiều nồi, rót bao vô trùng; làm bán thành phẩm cho nhà máy khác.
Nhà máy đông lạnh IQF
Sơ chế, chần, cấp đông IQF, đóng gói và kho lạnh; cần nguồn lạnh lớn.
Dây chuyền đa sản phẩm
Thiết kế phần sơ chế linh hoạt để chạy nhiều loại quả trong năm, giảm thời gian máy nằm chờ.
Mức tự động hoá
Tự động ở thanh trùng, cô đặc, chiết; sơ chế thường kết hợp thủ công tuỳ loại quả.
Tiêu chí chọn thiết bị chế biến rau quả
Thiết bị phải khớp với nguyên liệu thật, không chỉ với năng suất danh định.
Tiêu chí chọn thiết bị chế biến rau quả
Thiết bị phải khớp với nguyên liệu thật, không chỉ với năng suất danh định.
- Vật liệu tiếp xúc sản phẩm
- Inox 304 cho phần lớn; 316L cho dịch quả axit cao, sản phẩm có muối hoặc vị trí tiếp xúc hoá chất CIP.
- Phù hợp nguyên liệu
- Kích thước, độ cứng, độ chín quyết định kiểu rửa, gọt, chà; cần thử với nguyên liệu thật.
- Phù hợp độ nhớt và xơ
- Puree và sản phẩm có miếng cần bơm, bộ trao đổi nhiệt dạng ống phù hợp để tránh tắc.
- Chế độ xử lý nhiệt
- Sản phẩm pH ≤ 4,6 thường chỉ cần thanh trùng; rau ít axit đóng hộp cần tiệt trùng trong nồi tiệt trùng.
- Bảo toàn chất lượng
- Cô đặc, sấy ở nhiệt độ thấp, hạn chế tiếp xúc oxy để giữ màu, hương, vitamin.
- Thiết kế vệ sinh và CIP
- Khu sơ chế dễ rửa; khu dịch quả có CIP cho bồn, đường ống, thiết bị nhiệt.
- Năng lượng
- Cô đặc nhiều nồi hoặc nén hơi thứ để tái sử dụng nhiệt; sấy bơm nhiệt thường tiết kiệm điện hơn sấy điện trở.
- Phụ tùng
- Lưới chà, dao, chổi rửa, gioăng là vật tư mòn nhanh trong mùa vụ.
Tiện ích và mặt bằng cần chuẩn bị
Chế biến rau quả dùng nhiều nước, hơi và sinh nhiều phụ phẩm; cần tính từ đầu.
- Nước sạch lưu lượng lớn cho rửa và chần, có tuần hoàn khi phù hợp
- Hơi bão hoà cho chần, cô đặc, thanh trùng, CIP
- Nguồn lạnh cho làm nguội, cấp đông, kho lạnh
- Khí nén sạch, khô cho van và máy chiết
- Điện ba pha đủ công suất cho máy sấy, máy nén lạnh
- Khu tiếp nhận có mái che, tách khu sạch và khu bẩn
- Nền chống trơn, dốc thoát nước, rãnh có lưới chắn rác
- Phương án xử lý vỏ, hạt, bã và nước thải giàu hữu cơ
Gửi kèm khi yêu cầu báo giá
- Loại nguyên liệu và mùa vụ
- Sản phẩm cuối và quy cách bao bì
- Lượng nguyên liệu mỗi ngày
- Mặt bằng và tiện ích hiện có
- Thị trường: nội địa hay xuất khẩu
Phân tích – ngành rau quả & Nông sản
Chỉ tiêu phân tích then chốt
Phương pháp tham chiếu; bấm Vật tư để xem đủ hoá chất, chất chuẩn, dụng cụ, thiết bị
| Chỉ tiêu | Phương pháp | Mục đích | Vật tư |
|---|---|---|---|
| Brix, độ axit, pH | Khúc xạ kế, chuẩn độ, pH | Chuẩn hoá công thức | Vật tư cho Brix, độ axit, pH |
| Vitamin C | HPLC / chuẩn độ 2,6-DCPIP | Giá trị dinh dưỡng | Vật tư cho Vitamin C |
| Dư lượng thuốc BVTV | QuEChERS + LC-MS/MS, GC-MS/MS | Đáp ứng thị trường xuất khẩu | |
| SO₂ | Monier-Williams (AOAC 990.28) | Sản phẩm sấy có xử lý sulfite | Vật tư cho SO₂ |
| Độ ẩm, hoạt độ nước | Sấy; máy đo aw | Sản phẩm sấy, hạn sử dụng | Vật tư cho Độ ẩm, hoạt độ nước |
| Nấm men, nấm mốc | ISO 21527 | Hư hỏng sản phẩm | Vật tư cho Nấm men, nấm mốc |
Giải pháp – ngành rau quả & Nông sản
FoSciTech hỗ trợ ngành như thế nào
Các giải pháp áp dụng cho ngành
- Phát triển sản phẩm & công thứcNước ép, trái cây sấy, sản phẩm từ phụ phẩm nông sản.
- Chuyển giao công nghệ sản xuấtChần, thanh trùng, sấy, cô đặc theo từng nguyên liệu.
- Tư vấn đầu tư nhà máyChọn công nghệ sấy, đông lạnh, chiết phù hợp vùng nguyên liệu.
- HACCP / ISO 22000 & đào tạoHệ thống ATTP đáp ứng nhà nhập khẩu.
Kiến thức liên quan
Bài viết trong thư viện Kiến thức FoSciTech
Câu hỏi thường gặp
Về công nghệ, dây chuyền và phân tích ngành rau quả & Nông sản
Nên sấy nóng, sấy lạnh hay sấy thăng hoa trái cây?
Sấy nóng có chi phí thấp nhất nhưng ảnh hưởng nhiều tới màu và mùi. Sấy bơm nhiệt nhiệt độ thấp giữ màu tốt hơn. Sấy thăng hoa giữ cấu trúc và dinh dưỡng tốt nhất nhưng đầu tư và chi phí vận hành cao, phù hợp sản phẩm giá trị cao.
Vì sao nước ép bị đổi màu sau vài tuần?
Thường do nâu hoá không enzyme, oxy hoá vitamin C hoặc phân huỷ sắc tố khi bảo quản ở nhiệt độ cao. Giảm oxy hoà tan, tối ưu chế độ nhiệt và bảo quản mát giúp hạn chế.
Một dây chuyền có chế biến được nhiều loại quả không?
Phần chà ép, thanh trùng, chiết thường dùng chung được nếu chọn thiết bị cho dải độ nhớt rộng. Khâu gọt, tách hạt thường chuyên dụng theo loại quả; nên ưu tiên đầu tư các khâu dùng chung trước.
Nên sấy khí nóng, sấy lạnh hay sấy thăng hoa?
Sấy khí nóng đầu tư thấp nhất nhưng ảnh hưởng màu, hương nhiều hơn. Sấy lạnh bằng bơm nhiệt giữ màu tốt hơn, phù hợp nhiều loại quả. Sấy thăng hoa cho chất lượng cao nhất nhưng đầu tư và chi phí vận hành lớn, phù hợp sản phẩm giá trị cao.
Có thử với nguyên liệu thật trước khi chốt máy không?
Nên thử, đặc biệt với khâu gọt, chà, sấy. Chạy thử quy mô pilot giúp xác định hiệu suất thu hồi, chế độ chần, chế độ sấy rồi mới chốt cấu hình và công suất thiết bị.
Bảo hành và hỗ trợ trong mùa vụ ra sao?
Phạm vi bảo hành ghi theo hợp đồng. Với nhà máy chạy theo mùa, nên lên kế hoạch bảo trì trước vụ và dự trù phụ tùng mòn nhanh để tránh dừng máy giữa vụ.
Trao đổi về nhà máy rau quả & Nông sản của bạn
Trao đổi về sản phẩm, công suất và mục tiêu của nhà máy bạn. Kỹ sư FoSciTech phản hồi trong 24 giờ làm việc.
Chuẩn bị trước buổi trao đổi
- Sản phẩm, công suất, thị trường mục tiêu
- Hiện trạng thiết bị, mặt bằng, phòng lab
- Chỉ tiêu chất lượng, tiêu chuẩn cần đạt
- Mốc thời gian mong muốn
Chưa rõ giải pháp phù hợp? Kỹ sư FoSciTech phản hồi trong 24 giờ.
Hỏi chuyên gia