- 02 phương pháp xác định hàm lượng khí CO2 trong bia theo TCVN 5563:2009
- Xác định độ axit trong bia theo TCVN 5564:2009 (AOAC 950.07)
- Phương pháp xác định hàm lượng diacetyl trong bia bằng UV-VIS theo TCVN 6058:1995
- 04 Kỹ thuật chế biến cà phê nhân xanh
- Cơ chế lên men nước mắm: Vai trò của enzyme & vi sinh vật
- 04 Phương pháp chế biến nước mắm truyền thống
- Quy trình công nghệ sản xuất bột chuối xanh
- Quy trình sản xuất tinh bột khoai mỡ (Dioscorea alata) – 06 phương pháp
Giải pháp theo ngành
Giải pháp cho ngành bia, malt và rượu
Bia là sản phẩm của sinh hoá enzyme và nấm men: chỉ một vài độ lệch ở nồi đường hoá hay vài ngày rút ngắn ở tank lên men là đủ thay đổi hương vị cả mẻ. FoSciTech đồng hành cùng nhà máy bia, malt và rượu trong việc chuẩn hoá thông số, kiểm soát chỉ tiêu then chốt và xây dựng năng lực phân tích tại chỗ.
- Bia lager
- Bia thủ công (craft)
- Bia không cồn
- Malt đại mạch
- Rượu vang, rượu trái cây
- Rượu chưng cất
Công nghệ – ngành bia – Malt – Rượu
Thách thức kỹ thuật của ngành
Các vấn đề nhà máy thường gặp và cần kiểm soát
Diacetyl và hương lạ
Diacetyl (vị bơ) tăng khi lên men phụ chưa đủ, nấm men yếu hoặc nhiễm vi khuẩn; cần giới hạn và thời điểm kiểm tra rõ ràng trước khi hạ lạnh.
Oxy hoà tan và độ bền hương
Oxy hấp thu ở công đoạn chiết làm bia nhanh xuất hiện vị giấy, vị cũ; cần kiểm soát từ đường ống tới đầu chiết.
Độ đục và độ bền keo
Phức protein – polyphenol tạo đục lạnh; cần chọn và định lượng chất ổn định (PVPP, silica gel) phù hợp.
Chất lượng malt nguyên liệu
Độ hoà tan, hoạt lực enzyme và độ ẩm malt dao động giữa các lô làm thay đổi hiệu suất đường hoá.
Methanol và tạp chất trong rượu
Rượu chưng cất cần kiểm soát methanol, aldehyde và rượu bậc cao bằng cách cắt đầu – cắt đuôi đúng.
Quy trình sản xuất bia và các điểm kiểm soát
Các công đoạn chính và thông số cần kiểm soát
- 01
Nghiền malt
Vỏ trấu tạo lớp lọc tự nhiên ở nồi lọc; nghiền quá mịn làm chậm lọc.
Thông số: Giữ vỏ trấu nguyên
- 02
Hồ hoá & đường hoá
Nghỉ ở các mức nhiệt cho β- và α-amylase; kết thúc ~76–78 °C, thử iod âm tính.
Thông số: Đường hoá 62–72 °C, pH 5,2–5,6
- 03
Lọc dịch đường
Theo dõi độ trong và nồng độ dịch; tránh rửa quá mức kéo polyphenol, silicat.
Thông số: Nước rửa bã 76–78 °C
- 04
Đun sôi với hoa houblon
Đồng phân hoá α-acid tạo vị đắng, đông tụ protein, bay hơi DMS.
Thông số: 60–90 phút, nồng độ °P
- 05
Lắng xoáy & làm lạnh
Tách cặn nóng; sục khí vô trùng cấp oxy cho nấm men.
Thông số: Hạ nhanh về nhiệt độ lên men
- 06
Lên men chính
Theo dõi giảm °P, pH, mật độ tế bào nấm men; chuẩn bị nghỉ diacetyl.
Thông số: Lager thường 8–14 °C
- 07
Lên men phụ & tàng trữ
Khử diacetyl, bão hoà CO₂ tự nhiên, ổn định và làm trong.
Thông số: Hạ lạnh 0–2 °C sau khi đạt diacetyl
- 08
Lọc & ổn định
Kiểm tra độ đục, vi sinh sau lọc.
Thông số: Lọc bột trợ lọc / màng, PVPP, silica gel
- 09
Chiết & thanh trùng
Bão hoà CO₂, chiết chai/lon, thanh trùng tunnel hoặc flash.
Thông số: Kiểm soát oxy hoà tan, đơn vị thanh trùng (PU)
Thông số là khoảng tham khảo phổ biến trong tài liệu chuyên ngành. Giá trị cho từng nhà máy được xác định theo sản phẩm, thiết bị và kết quả khảo sát.
Dây chuyền – ngành bia – Malt – Rượu
Các trạm của dây chuyền bia theo trình tự
Mỗi trạm kèm thông số bạn cần chỉ định để kỹ sư lập cấu hình và báo giá.
- 01
Nghiền malt
Nghiền khô bằng máy nghiền trục hoặc nghiền ướt; độ nghiền phải khớp với kiểu thiết bị lọc dịch nha phía sau.
Thông số cần chỉ định: Năng suất nghiền, kiểu nghiền, vận chuyển malt
- 02
Hồ hoá – đường hoá
Nồi có cánh khuấy và áo gia nhiệt, chạy các bậc nhiệt để enzyme thuỷ phân tinh bột; nồi hồ hoá chỉ cần khi dùng gạo hoặc ngô.
Thông số cần chỉ định: Thể tích mẻ, kiểu gia nhiệt, tỷ lệ nguyên liệu thay thế
- 03
Lọc dịch nha
Nồi lọc đáy giả hoặc máy lọc khung bản tách bã; rửa bã bằng nước nóng để thu hồi chất chiết.
Thông số cần chỉ định: Kiểu lọc, số mẻ nấu mỗi ngày
- 04
Đun sôi với hoa
Đun sôi dịch nha với hoa houblon, thường 60–90 phút, để đồng phân hoá chất đắng, kết tủa protein và bay hơi hợp chất không mong muốn.
Thông số cần chỉ định: Kiểu gia nhiệt, tỷ lệ bay hơi mong muốn
- 05
Lắng xoáy – làm lạnh
Bồn whirlpool tách cặn nóng; bộ trao đổi nhiệt tấm làm lạnh dịch nha về nhiệt độ lên men, kèm sục khí hoặc oxy vô trùng.
Thông số cần chỉ định: Nhiệt độ dịch nha ra, nguồn lạnh (nước lạnh, glycol)
- 06
Lên men – tàng trữ
Tank hình trụ đáy côn có áo lạnh, van an toàn và điều khiển nhiệt độ từng tank; men được thu hồi từ đáy côn.
Thông số cần chỉ định: Số tank, thể tích, áp suất làm việc, kiểu áo lạnh
- 07
Lọc – hiệu chỉnh CO2
Lọc trong bia bằng bột trợ lọc hoặc màng, hiệu chỉnh CO2 và chứa ở tank bia thành phẩm trước khi chiết.
Thông số cần chỉ định: Kiểu lọc, yêu cầu độ trong, số tank thành phẩm
- 08
Chiết rót – thanh trùng
Chiết keg, chai hoặc lon theo nguyên lý đẳng áp; bia chai, lon thường thanh trùng nhanh trước khi chiết hoặc thanh trùng tunnel sau khi đóng nắp.
Thông số cần chỉ định: Loại bao bì, tốc độ chiết, kiểu thanh trùng
Danh mục thiết bị theo cụm
Tích chọn thiết bị cần báo giá; kỹ sư sẽ đối chiếu lại với cấu hình tổng thể.
Tích chọn mặt hàng cần báo giá; danh sách được giữ khi chuyển mục, chuyển trang. Ở thanh dưới màn hình, ghi số lượng, hãng hoặc mã hàng nếu đã biết (không biết thì để kỹ sư đề xuất), rồi bấm Gửi yêu cầu báo giá.
Nhà nấu7
Lên men và xử lý bia6
Chiết rót và bao gói4
Tiện ích và vệ sinh5
Phương án quy mô và mức tự động hoá
Chọn theo sản lượng mục tiêu, kênh bán và khả năng vận hành của đội ngũ.
Phương án quy mô và mức tự động hoá
Chọn theo sản lượng mục tiêu, kênh bán và khả năng vận hành của đội ngũ.
Xưởng bia tươi tại nhà hàng
Nhà nấu hai nồi cỡ nhỏ, vài tank lên men, phục vụ bia tươi tại chỗ; điều khiển bán tự động, nhiều thao tác thủ công.
Xưởng bia thủ công
Nhà nấu ba đến bốn nồi, nhiều tank lên men để chạy nhiều dòng bia, chiết keg và chai, lon ở quy mô nhỏ.
Nhà máy bia công nghiệp
Nhà nấu nhiều mẻ mỗi ngày, tank lên men thể tích lớn, lọc liên tục, chiết tốc độ cao và thu hồi CO2.
Bán tự động
Van tay, điều khiển nhiệt độ từng tank; đầu tư thấp hơn nhưng chất lượng phụ thuộc tay nghề người vận hành.
Tự động PLC/HMI
Công thức nấu lưu trong chương trình, van điều khiển khí nén, ghi dữ liệu mẻ; giảm sai lệch giữa các mẻ.
Mở rộng theo giai đoạn
Thiết kế nhà nấu đủ cho công suất mục tiêu, bổ sung tank lên men dần theo sản lượng thực tế.
Tiêu chí chọn thiết bị nhà máy bia
Những điểm cần so sánh giữa các phương án, ngoài giá đầu tư ban đầu.
Tiêu chí chọn thiết bị nhà máy bia
Những điểm cần so sánh giữa các phương án, ngoài giá đầu tư ban đầu.
- Vật liệu tiếp xúc sản phẩm
- Inox 304 cho phần lớn bề mặt; 316L cho vị trí tiếp xúc hoá chất CIP đậm đặc hoặc nước có clorua cao.
- Thiết kế vệ sinh
- Mối hàn mài nhẵn, không góc chết, bồn tự thoát nước; gioăng đạt yêu cầu tiếp xúc thực phẩm.
- Khả năng CIP
- Bồn có đầu phun cố định hoặc đầu phun quay; đường ống được thiết kế để làm sạch tuần hoàn.
- Kiểm soát oxy hoà tan
- Máy chiết có hút chân không, đuổi khí bằng CO2; đường ống bia hạn chế điểm hút khí.
- Điều khiển và dữ liệu
- PLC/HMI lưu công thức, ghi nhiệt độ – áp suất từng tank, xuất được hồ sơ mẻ.
- Năng lượng
- Thu hồi nhiệt hơi bốc từ nồi đun hoa, tận dụng nước nóng từ làm lạnh dịch nha, cách nhiệt bồn và ống.
- Chịu áp và an toàn
- Tank lên men, BBT có van an toàn áp – chân không; thiết bị chịu áp được kiểm định theo quy định.
- Phụ tùng và bảo trì
- Ưu tiên van, bơm, gioăng, cảm biến kích thước thông dụng để dễ thay thế lâu dài.
Tiện ích và mặt bằng cần chuẩn bị
Thiếu một tiện ích có thể làm chậm cả dự án; nên khảo sát trước khi chốt cấu hình.
- Hơi bão hoà cho nhà nấu, CIP, thanh trùng; hoặc điện đủ tải nếu gia nhiệt điện
- Hệ lạnh glycol cho tank lên men, nước lạnh cho làm lạnh dịch nha
- Khí nén sạch, khô, không dầu cho van và máy chiết
- Nguồn CO2 thực phẩm và đường cấp đến tank, máy chiết
- Nước công nghệ đạt chất lượng cho nấu bia, tách riêng nước vệ sinh
- Điện ba pha đủ công suất, có phương án dự phòng cho hệ lạnh
- Nền chịu tải tank đầy, dốc thoát nước, rãnh thoát chịu hoá chất
- Hệ xử lý nước thải đủ tải cho nước rửa, bã và men thải
Gửi kèm khi yêu cầu báo giá
- Sản lượng mục tiêu và số dòng bia
- Loại bao bì: keg, chai, lon
- Bản vẽ hoặc kích thước mặt bằng
- Hiện trạng tiện ích: hơi, điện, nước
- Mức tự động hoá mong muốn
Phân tích – ngành bia – Malt – Rượu
Chỉ tiêu phân tích then chốt
Phương pháp tham chiếu; bấm Vật tư để xem đủ hoá chất, chất chuẩn, dụng cụ, thiết bị
| Chỉ tiêu | Phương pháp | Mục đích | Vật tư |
|---|---|---|---|
| Nồng độ chất hoà tan (°P) | Tỷ trọng kế điện tử / phương pháp EBC, ASBC | Theo dõi đường hoá và tiến trình lên men | Vật tư cho Nồng độ chất hoà tan (°P) |
| Diacetyl (VDK) | Quang phổ hoặc GC theo EBC/ASBC | Quyết định thời điểm hạ lạnh | Vật tư cho Diacetyl (VDK) |
| CO₂ | Áp suất – nhiệt độ (manometric) | Độ ga, cảm giác sủi bọt | Vật tư cho CO₂ |
| Hàm lượng cồn | Chưng cất + tỷ trọng / máy phân tích bia | Ghi nhãn, kiểm soát lên men | Vật tư cho Hàm lượng cồn |
| Độ đắng (BU) | Chiết isooctane, đo hấp thụ 275 nm | Đồng nhất vị đắng giữa các mẻ | |
| Màu (EBC) | Đo hấp thụ 430 nm | Đồng nhất màu sản phẩm | |
| Độ axit, pH | Chuẩn độ, đo pH | Kiểm soát nấu và lên men | Vật tư cho Độ axit, pH |
| Vi sinh vật gây hỏng | Môi trường chọn lọc cho vi khuẩn lactic, nấm men dại | Phát hiện nhiễm trước khi hỏng sản phẩm | Vật tư cho Vi sinh vật gây hỏng |
Giải pháp – ngành bia – Malt – Rượu
FoSciTech hỗ trợ ngành như thế nào
Các giải pháp áp dụng cho ngành
- Chuyển giao công nghệ sản xuấtChuẩn hoá chế độ nấu, lên men và tàng trữ cho từng dòng bia.
- Chuyển giao phương pháp phân tíchTriển khai các chỉ tiêu °P, diacetyl, CO₂, cồn, độ đắng, màu.
- Phát triển sản phẩm & công thứcPhát triển bia craft, bia không cồn, rượu trái cây.
- Thiết kế & xây dựng phòng labPhòng QC nhà máy bia với khu vi sinh riêng.
Kiến thức liên quan
Bài viết trong thư viện Kiến thức FoSciTech
Câu hỏi thường gặp
Về công nghệ, dây chuyền và phân tích ngành bia – Malt – Rượu
Khi nào thì được hạ lạnh bia sau lên men chính?
Khi hàm lượng diacetyl (tính theo VDK) giảm xuống dưới ngưỡng mục tiêu của nhà máy, thường quanh 0,1 mg/L với bia lager. Hạ lạnh sớm làm nấm men ngừng hấp thu diacetyl và vị bơ còn lại trong sản phẩm.
Nhà máy bia nhỏ có cần phòng lab riêng không?
Nên có tối thiểu các phép đo °P, pH, nhiệt độ, CO₂ và kiểm tra vi sinh cơ bản để điều khiển quá trình. Các chỉ tiêu như diacetyl, độ đắng, màu có thể bắt đầu bằng gửi mẫu rồi chuyển dần sang tự làm.
Có hỗ trợ sản xuất bia không cồn không?
Có. Bia không cồn có thể làm bằng lên men hạn chế hoặc tách cồn sau lên men; lựa chọn phụ thuộc thiết bị sẵn có và hương vị mục tiêu.
Có thể mua từng cụm thiết bị thay vì cả dây chuyền không?
Có. Nhiều nhà máy chỉ bổ sung tank lên men, thay máy lọc hoặc nâng cấp nhà nấu. Kỹ sư sẽ kiểm tra kích thước kết nối, áp suất làm việc và tín hiệu điều khiển để thiết bị mới khớp với hệ đang chạy.
Thiết bị mới có kết nối với tủ điều khiển cũ được không?
Phụ thuộc bộ điều khiển hiện có và giao thức truyền thông. Sau khảo sát, kỹ sư sẽ đề xuất tích hợp vào tủ cũ hoặc dùng tủ điều khiển riêng có liên kết tín hiệu với hệ cũ.
Nên chọn nồi lọc đáy giả hay máy lọc khung bản?
Nồi lọc đáy giả phổ biến, dễ vận hành, phù hợp malt nghiền trục. Máy lọc khung bản cho phép nghiền mịn hơn và thường đạt hiệu suất thu hồi chất chiết cao hơn, nhưng đầu tư và vận hành phức tạp hơn; thường chọn khi số mẻ nấu mỗi ngày lớn.
Trao đổi về nhà máy bia – Malt – Rượu của bạn
Trao đổi về sản phẩm, công suất và mục tiêu của nhà máy bạn. Kỹ sư FoSciTech phản hồi trong 24 giờ làm việc.
Chuẩn bị trước buổi trao đổi
- Sản phẩm, công suất, thị trường mục tiêu
- Hiện trạng thiết bị, mặt bằng, phòng lab
- Chỉ tiêu chất lượng, tiêu chuẩn cần đạt
- Mốc thời gian mong muốn
Chưa rõ giải pháp phù hợp? Kỹ sư FoSciTech phản hồi trong 24 giờ.
Hỏi chuyên gia